است ، و آخرين فرد عالم به قرآن ، مهدى موعود در آخر زمان است . مراد از ولىّ و صاحب مقام ولايت كليه ، كسى است كه وارث علم رسول اللّه و مقارن با قرآن و عالم بمعارفى كه رسول اللّه از حق اخذ نموده است باشد . پس عالم به بطون و حقايق قرآن ، و عالم بمعارفى كه رسول اللّه از حق اخذ و به امت اسلامى ارائه داده و آنها را رهنمائى نموده است منشأ نشر علوم و معارف اسلامى است « و لا نعنى بالوصاية و الامامة إلّا هذا » . رواياتى كه از طرق عامه در تعيين عدد خلفاء رسول اللّه نقل كرديم ، منطبق به ائمهء اثنا عشر شد . بر طبق روايات ديگر ، بايد هميشه يكى از افراد عترت در قيد حيات باشد كه : « لن يفترقا حتى يردا عليّ الحوض » صادق آيد . قول كسانى كه قائل بموت حضرت حجت شده‌اند ، با آيات و روايات مخالف است . و همچنين كسانى كه قائل بعدم ولد از براى امام حسن عسكرى هستند ؛ و يا قائلند كه حضرت مهدى بعد از غيبت صغرى رحلت كرده است ؛ و يا در مدّت بقاء و ادامهء حيات او در قرون متمادى ، استبعاد كرده‌اند ؛ قول آنها مخالف با متواترات واردهء از حضرت رسول و قرآن مجيد است . چون روايات عترت ، لزوم بقاء يكى از افراد عترت را مىرساند . انحصار خلفاء الله به دوازده نفر ، از مسلمات عند الفريقين است ، كما لا يخفى . نقل و تحقيق مسلم در كتاب فضائل در صحيح خود نوشته است : على در منبر كوفه فرمود : « سلونى قبل ان تفقدونى . سلونى عن كتاب الله عزّ و جلّ فما من آية إلّا و اعلم حيث نزلت بحضيض جبل او سهل ارض . سلونى عن الفتن فما من فتنة إلّا و قد علمت كبشها و من يقتل فيها . و كان يقول : سلونى عن طرق السماء ، فانّى اعرف بها من طرق الارض . و قال على « ع » : علمنى رسول اللّه « ص » الف باب من العلم » « 1 » .

--> ( 1 ) . ما اين قبيل از مباحث را بطور اشباع در مسئله ولايت در رسالهء مستقل بيان نموده‌ايم .